Uluslararası Lojistikte En Çok Kullanılan Terimler ve Anlamları
Küresel ticaretteki artışla birlikte lojistik sektörü, Türkiye ekonomisi için stratejik bir sektör haline gelmiştir. Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan “Ekonomik Görünüm” raporu, Türkiye’nin dış ticaret hacminin arttığını göstermiştir. İhracat ve ithalat faaliyetlerinin artmasıyla birlikte, sektördeki şirketlerin lojistik terimlerin anlamlarını doğru bilmeye olan ihtiyacı da artmıştır. Lojistik terimleri sözlüğü sayesinde operasyonel süreçler daha net anlaşılır.
Dış ticaret terimleri, dış ticaret sektörünün paydaşları kadar ilgili üniversite bölümlerinin öğrencileri için de önemlidir. Sektöre adım atmayı planlayan girişimcilerin ve öğrencilerin, terimlerin anlamlarına vâkıf olması süreçlerin doğru yönetilmesini sağlar. Etkin bir lojistik yönetimi ise lojistik süreçlerdeki riskleri en aza indirmeyi sağlar.
Dış Ticarette Temel Teslim Şekilleri (Incoterms)
Dış ticarette temel teslim şekilleri, ilk kez 1936 yılında ICC (Milletlerarası Ticaret Odası) tarafından yayımlanmıştır. En son 2020 yılında revize edilen bu kurallar bütünüyle uluslararası ticaretle ilgili şu soruların yanıtlanması amaçlanmıştır:
- Mal teslimatı nerede yapılacak?
- Masraflar, süreçlerin hangi aşamasında kim tarafından karşılanacak veya nasıl paylaşılacak (alıcı mı satıcı mı)?
- Sigorta ve taşıma sözleşmeleri yapılacak mı?
Incoterms 2020, teslimat noktasının netleştirilmesini sağlamak üzere evrensel bir kod sistemiyle ifade edilir. Bu kodlar, malın satıcıdan alıcıya tam olarak hangi noktada geçtiğini belirtmek üzere şehir isimleriyle birlikte ifade edilir. Örneğin, CIF Hamburg Port ifadesi malın Hamburg Limanı’na gelene kadar satıcı sorumluluğunda olduğunu ifade eder.
Uluslararası ticarette 11 teslim şekli bulunur. Teslim şekilleri, taşıma türü ve teslim yapısına göre sınıflandırılmıştır. Sınıflandırma şöyledir:
- Tüm taşıma türlerini kapsayan Incoterms kuralları: EXW, FCA, CPT, CIP, DAT, DAP, DDP
- Deniz ve iç su taşımacılığı Incoterms: FAS, FOB, CFR, CIF
Aşağıdaki tabloda teslim şekillerinin Türkçe karşılığı net bir şekilde görülebilir:
| Teslim şekilleri | Anlamı |
| EXW | Ticari işletmede Teslim |
| FCA | Belirlenen Yerde Taşımacıya Teslim |
| FAS | Gemi Doğrultusunda Teslim |
| FOB | Gemi Bordasında Teslim |
| CFR | Mal bedeli ve taşıma |
| CIF | Cost, Insurence And Freight |
| CPT | Taşıma,………….’e kadar ödenmiş |
| CIP | Sigorta dahil taşıma,…………’e ödenmiş |
| DAT | Terminalde Teslim |
| DAP | Belirtilen Noktada Teslim |
| DDP | Vergileri Ödenmiş Teslim |
EXW, FOB ve CIF Arasındaki Farklar Nedir?
Dış ticaret lojistik süreçlerinde en yaygın kullanılan teslim şekilleri EXW, FOB ve CIF’tir. EXW, FOB ve CIF, lojistikte ticari teslim şartları en fazla karıştırılan üçlüdür. Taşıma sorumluluğu paylaşımı ve risk devri noktası açısından farklılıklar aşağıdaki tabloda kıyaslanabilir.
| EXW (İş Yerinde Teslim) | FOB (Gemide Masrafsız Teslim) | CIF (Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun Ödenmiş Olarak Teslim) |
| Alıcı taşıma sürecinde oluşan masrafların tümünü karşılar. | Satıcı ürünlerin gemiye yüklenmesi aşamasına kadar ortaya çıkan tüm masrafları karşılamakla yükümlüdür. | Satıcı sigorta primini, navlun ve yükleme masraflarını karşılar. |
| Satıcı sadece gönderilerin alıcıya ulaşıp ulaşmadığını teyit etmekle yükümlüdür. | Gümrükleme işlemlerini gerçekleştirmek satıcının sorumluluğundadır. | Satıcının en az sigorta teminatını satın alması gerekir. |
| Yükleme dâhil tüm masrafları alıcı karşılar. | Alıcının sorumluluğu mallar güverteye vardığında başlar. | Alıcı, daha kapsamlı bir sigortaya ihtiyaç duyuyorsa bu sigortanın masraflarını kendi karşılamak durumundadır. |
DAP ve DDP Teslim Şekillerinde Sorumluluk Paylaşımı
Kapıdan kapıya teslimat (door-to-door delivery) sürecinde uygulanan uluslararası ticaret kuralları DAP ve DDP’dir. Bu teslim şekillerinde sorumluluk paylaşımı şöyledir: DAP’ta satıcı adrese taşıma yaparken oluşan masrafları ve riskleri karşılamakla yükümlüdür. Riskin alıcıya geçtiği nokta malın, belirlenen adreste teslimata hazır olduğu aşamadır. Gümrük masrafları, vergi, resim ve harçların alıcıya ait olduğu bu teslim şeklinde sigorta zorunlu değildir. DDP’de tüm lojistik sürecinden ve masraflardan satıcı sorumludur.
Nakliye Operasyonlarında Sıkça Duyacağınız Kısaltmalar
Lojistik süreçlerinden bahsedilirken ithalat ihracat prosedürleri genellikle alıcı ve satıcı üzerinden ifade edilir. Bu yanlış değildir, fakat lojistik sürecinde acente şirketlerinden ambalaj tedarikçilerine kadar çok sayıda ilgili kurum vardır. Tüm süreçlerin başarılı olması paydaşların iletişimine bağlıdır. Bu nedenle sektör paydaşlarının nakliye terimleri hakkında bilgi sahibi olması beklenir. İşte, nakliye operasyonlarında sıkça duyacağınız kısaltmalar ↓
- 3PL: Üçüncü taraf lojistik
- SCM: Tedarik zinciri yönetimi
- WMS: Depo yönetim sistemi
- TMS: Taşıma yönetim sistemi
- RFID: Radyo frekansı ile tanımlama
- EDI: Elektronik veri değişimi
- KPI: Performans göstergeleri
- OGC: Ortak giriş tutarı
- FCL: Tam konteyner yükü
- LCL: Konteyner yükünden az
- TEU: Konteyner ölçü birimi
- VGM: Doğrulanmış brüt ağırlık
- POL / POD: Yükleme limanı / boşaltma limanı
- B/L: Konşimento (deniz taşıma belgesi)
- AWB: Hava yolu konşimentosu
- CMR: Kara yolu taşıma senedi
- POD: Teslimat kanıtı
- ETA: Tahmini varış zamanı
- ETD: Tahmini çıkış zamanı
- ISPS: Liman güvenlik kodu
- HS Code: Gümrük tarife numarası
- IMO: Uluslararası denizcilik organizasyonu kodları
Navlun hesaplama yöntemleri söz konusu olduğunda şu kısaltmalar çok sık kullanılır:
- GR Wt: Brüt ağırlık
- NW: Net ağırlık
- VW: Hacimsel ağırlık
- DIM Weight: Desi / hacimsel hesaplama ağırlığı
Sıraladığımız bu terimlerin yanı sıra diğer sektörlerde de yaygın olarak kullanılan şu kısaltmaların da bilinmesi süreçlerde kolaylık sağlar:
- GPS: Konum takibi
- ERP: Kurumsal kaynak planlama
- IoT: Nesnelerin interneti
Lojistik terimleri sözlüğü sayesinde belirli bir jargonda hızlıca sağlıklı iletişim kurulabilir ve hatalar en aza indirilir.
Navlun, Ordino ve Konşimento Ne Anlama Gelir?
Navlun, ordino ve konşimento terimleri lojistik süreçlerde sıklıkla kullanılır. Bu terimlerin anlamları şöyledir:
- Ordino: Teslim alma belgesi olup konşimentoya göre hazırlanır.
- Konşimento: Yükün kime ait olduğunun hukuki olarak ortaya konduğu belgedir.
- Navlun: Mal ve hizmetlerin taşınması için nakliye şirketine ödenen ücrettir.
Lojistikte başarının en önemli anahtarı, finansal ve hukuki süreçlerin doğru ilerlemesidir. Bu terimlerin bilinmesi süreçlerin doğru ilerlemesine olanak tanır.