Lojistik Sektöründe Dijital Dönüşüm Lojistik 4.0 ve Gelecek

Endüstri 4.0, bir başka ifadeyle dördüncü sanayi devrimi, üretim yapılan sektörlerde kırılma noktası oluşturan bir süreçtir.  Dijitalleşme temelli bu süreçten diğer sektörler de olumlu yönde etkilenmiştir. “Küresel ekonominin mihenk taşı” olarak ifade edilen lojistik sektörü, üretim sektörüyle çok yakın ilişki içinde olması nedeniyle büyük dönüşüme uğramıştır. Böylece sektörde kuralları yeniden yazan şu kavram ortaya çıkmıştır: Lojistik 4.0.

Dijital lojistik ve akıllı lojistik kavramlarıyla birlikte anılan Lojistik 4.0 sektörü şekillendirmiştir. Lojistik 4.0 nedir sorusu, genellikle lojistik süreçlerde dijital araç ve teknolojilerin kullanımıyla açıklanır. Oysa Lojistik 4.0 inovasyonun aynı zamanda stratejik vizyonla mümkün olabileceği temeline dayanır.  Lojistik 4.0 sayesinde akıllı tedarik zinciriyle süreçlerin tamamı esnek, şeffaf ve çevre dostu hale gelecektir.

Taşımacılık Dünyasını Değiştiren Yeni Teknolojiler

Lojistik, ürünlerin üretim noktasından nihai tüketiciye ulaşana kadar geçen tüm süreçleri kapsar. Bu kapsamlı süreçte üç kritik aşama söz konusudur:

• Tedarik ve planlama
• Depolama ve stok yönetimi
• Taşımacılık ve dağıtım

Müşterinin hız, şeffaflık, kalite ve maliyet-fayda dengesi beklentisini direkt olarak etkileyen aşama taşımacılık ve dağıtım aşamasıdır. Bu nedenle, taşımacılık dünyasını değiştiren yeni teknolojiler lojistik şirketleri tarafından ayrıca değerlendirilir. Taşımacılık sürecinde yönetim, malzeme akışı ve bilgi akışı için kullanılan teknolojiler ve Lojistik 4.0 uygulamaları şunlardır:

• Yapay zekâ (AI) ve makine öğrenmesi
• Nesnelerin interneti (IoT)
• Blockchain
• Drone teslimat sistemleri (otonom taşımacılık)
• Dijital ikiz teknolojisi
• Akıllı depo sistemleri (depo otomasyonu)
• RFID teknolojisi
• 5G haberleşme altyapısı

Lojistik 4.0 yaklaşımı, bu teknolojilerin birbiriyle entegre şekilde kullanılmasını gerektirir.

Blokzincir (Blockchain) ile Güvenli Veri Paylaşımı

Hızlı büyüyen dinamik lojistik sektöründe envanterden ambalajlamaya kadar birçok süreçte bilgi anında erişilebilir olmalıdır. Bu amaca ulaşabilmek için bilgi sistemleri sürece dâhil edilmiştir.  Sürecin otomasyonlarla hızlandırılması bilgi güvenliği riskini de ortaya çıkarmıştır.

Lojistikte bilgi güvenliği sağlamanın ve riskleri önlemenin yollarından biri de Blockchain teknolojisinin kullanıldığı sistemleri süreçlere entegre etmektir. Bu entegrasyon kimi zaman gerçek zamanlı takip sağlayan otomasyonlarla kimi zaman akıllı sözleşmelerle gerçekleştirilir. Şeffaflık ve izlenebilirlik güven sağlayarak müşteri memnuniyetini, dolayısıyla da işletme prestijini artırır. Tüm bu avantajlarıyla blokzincir lojistik sektöründe güvenli veri paylaşımı için olmazsa olmaz niteliktedir.

Blockchain ile genel olarak şu sorular yanıt bulmuştur:

• Ürün nerede kayboldu?
• Soğuk zincir taşımacılığında sıcaklık ihlali oldu mu?
• Ürün siparişi verilen ürün ile aynı mı?
• Gümrük sürecinde hangi uluslararası teslim şekli kullanıldı?
• Ürünün kalite sertifikası gerçek mi?
• Ürün orijinal mi?

Bu tür soruların yanıtlanmasıyla birlikte tedarik zinciri daha şeffaf şekilde yönetilebilir.

Yapay Zekâ ve Otonom Araçların Lojistikteki Rolü

Yapay zekâ lojistik dünyasını dönüştüren teknolojilerin başında gelir. Uluslararası lojistik dergilerinde yayımlanan araştırmalara göre lojistik şirketlerinin büyük çoğunluğu yapay zekâyı süreçlere dâhil etmeye başlamıştır. AI destekli depo yönetim sistemleri operasyon maliyetlerini düşürme potansiyeline sahiptir.

Yapay zekâ, lojistik şirketleri için karar destek mekanizması oluşturur. Şu minvaldeki sorulara yanıt verme potansiyeli bunun göstergesidir:

• En hızlı teslimat rotası neresi?
• Sipariş ne kadar sürede teslimat noktasına ulaşır?
• Arıza riski olan araçlar var mı?
• Kapasitesi en dolu depo hangisi?
• Hangi bölgelerde teslimat yoğunluğu mevcut?

Otonom sürüş teknolojileri ise rota optimizasyonu ve yakıt tüketimi yönetimi avantajlarıyla sürdürülebilir lojistik anlayışını destekler.

Dijitalleşen Lojistik Süreçlerinin Operasyonel Hıza Etkisi

Lojistik 4.0 dönüşümünden önce lojistik, yalnızca nakliye ve taşımacılık odaklı olarak ifade edilirdi. Akıllı lojistik sistemlerinin kullanıldığı günümüzde ise lojistik, uçtan uca yönetim anlayışının benimsendiği tedarik zinciri yönetiminin bir halkasıdır. Lojistik dünyasında dijitalleşen süreçler sayesinde;

• Şeffaflık ve güvenirlikte artış,
• Maliyetlerde düşüş,
• Kaynakların optimizasyonu,
• Yük güvenliğinde artış,
• Kaliteli teslimat mümkün olmuştur.

Bu gelişmelerle operasyonel karar süreçleri hızlanmıştır. Akıllı lojistik uygulamaları, sağladığı hız ve güvenlikle lojistik şirketleri için rekabet unsuru haline dönüşmüştür.